İcra ve İflas Hukuku

Elinde geçerli bir belge olduğu hâlde alacağını yıllarca tahsil edemeyen çok kişi var. Bunun sebebi çoğu zaman hakkın yokluğu değil, sürecin doğru kurgulanmaması: yanlış takip türü seçilmesi, süresi kaçırılan itiraz, zamanında konmayan haciz. İcra hukuku hakkın var olup olmadığını değil, var olan hakkın nasıl paraya çevrileceğini düzenler.

Alacaklı tarafında İlamlı ve ilamsız icra takibi, kambiyo senetlerine özgü takip, itirazın iptali ve kaldırılması davaları, haciz işlemleri, taşınır ve taşınmaz satışı, tasarrufun iptali davası, ihtiyati haciz talepleri. Takip türünün seçimi baştan yapılan ve sonradan telafisi güç bir tercihtir: elde çek ya da bono varken genel haciz yoluna gidilmesi, kambiyo takibinin sağladığı hızdan vazgeçmek anlamına gelir.

Borçlu tarafında Takibe itiraz, borca ve imzaya itiraz, menfi tespit ve istirdat davaları, takibin durdurulması ve iptali, haczedilemeyecek malların korunması, maaş haczinde sınırların denetlenmesi. Süresinde yapılan itiraz, ilamsız takibi kendiliğinden durdurur. Süre kaçırıldığında takip kesinleşir ve borcun varlığı artık ancak menfi tespit davasıyla tartışılabilir.

Haciz, satış ve şikâyet Haczin uygulanması, kıymet takdirine itiraz, satış talebi ve elektronik ihale süreci, ihalenin feshi, istihkak iddiaları. İcra dairesinin işleminin kanuna aykırı olduğu iddiasıyla icra mahkemesine şikâyette bulunulabilir; şikâyet dar bir süreye tabidir, kamu düzenine aykırılık hâlleri bunun dışındadır.

Konkordato ve iflas Ödeme güçlüğü içindeki işletmeler için konkordato talebi, geçici ve kesin mühlet süreçlerinin takibi, alacaklı tarafında projeye itiraz ve alacak bildirimi; iflas yoluyla takip, doğrudan iflas talepleri, sıra cetveline itiraz. İflasın ertelenmesi kurumu mevzuattan çıkarıldığından mali güçlükte başvurulacak asıl yol konkordatodur.

Sık sorulan sorular

İcra takibine itiraz süresi kaç gün? Genel haciz yoluyla yapılan ilamsız takipte ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra dairesine itiraz edilir. Kambiyo senetlerine özgü takipte süre daha kısadır ve itiraz icra dairesine değil icra mahkemesine yapılır. İlamlı icrada itiraz kurumu yoktur; icranın geri bırakılması istenebilir.

Süresinde itiraz etmeyi kaçırdım, ne yapabilirim? Kusuru olmaksızın engelle karşılaşan borçlu için gecikmiş itiraz yolu vardır ve engelin kalktığı tarihten itibaren kısa süre içinde kullanılır. Bunun dışında borcun bulunmadığını ileri süren borçlu menfi tespit davası açabilir; borç ödendikten sonra istirdat davasıyla geri alınması istenir.

İtirazın iptali ile itirazın kaldırılması arasındaki fark ne? İtirazın kaldırılması, elde kanunda sayılan nitelikte bir belge varsa icra mahkemesinde görülen ve yalnız belge üzerinden yürüyen hızlı bir yoldur. İtirazın iptali ise genel mahkemede açılan, tanık dâhil her türlü delilin tartışıldığı ve kesin hüküm doğuran bir davadır. İkisinin süresi ve mahkemesi farklıdır.

Maaşın tamamı haczedilebilir mi? Hayır. Maaş ve ücretin ancak kanunda öngörülen orandaki kısmı haczedilebilir; nafaka alacakları bu sınırın dışındadır. Emekli aylıkları kural olarak borçlunun muvafakati olmadan haczedilemez. Evin geçimi için gerekli eşya ve meslek aletleri de haciz dışıdır.

Haciz konulduktan sonra satış ne zaman istenmeli? Haczin ardından kanunda öngörülen süre içinde satış talep edilmezse haciz kalkar ve süreç baştan kurulmak zorunda kalır. Ödeme emrinin kesinleşmesinden sonra haciz istemek için de ayrı bir süre işler. Bu iki süre, alacaklı tarafında en sık kaçırılan sürelerdir.

İhaleye itiraz edebilir miyim? İhalenin usulüne aykırı yapıldığını, kıymet takdirinin hatalı olduğunu ya da ilan ve tebligatta eksiklik bulunduğunu ileri süren ilgililer ihalenin feshini isteyebilir. Talep, ihale tarihinden itibaren çok kısa bir süre içinde icra mahkemesine yapılır; reddi hâlinde ihale bedeli üzerinden hesaplanan para cezası gündeme gelebilir.

Süreler ve başvuru yolları

• Ödeme emrine itiraz: genel haciz yolunda yedi gün; kambiyo senetlerine özgü takipte beş gün ve icra mahkemesine.
• İtirazın kaldırılması: itirazın tebliğinden itibaren altı ay, icra mahkemesine. İtirazın iptali: bir yıl, genel mahkemede.
• İstihkak iddiası: haczi öğrenmeden itibaren yedi gün. İhalenin feshi: ihale tarihinden itibaren yedi gün.
• Şikâyet: işlemin öğrenilmesinden itibaren yedi gün; süresiz şikâyet hâlleri saklıdır.
• Tasarrufun iptali davası: tasarruf tarihinden itibaren beş yıllık hak düşürücü süre.
• Görevli mahkeme: icra mahkemesi (itirazın kaldırılması, şikâyet, ihalenin feshi, istihkak); itirazın iptali, menfi tespit ve tasarrufun iptali davalarında alacağın niteliğine göre asliye hukuk ya da asliye ticaret mahkemesi.

İcra ve iflas dosyalarında sonuç; alacağın dayandığı belgeye, borçlunun mal varlığı durumuna ve süresinde yapılan işlemlere bağlıdır. Tahsil edilebilirlik konusunda taahhüt verilemez.