Ticaret ve Şirketler Hukuku

Ticari hayatta atılan her adımın bir hukuki karşılığı vardır. Şirketin kuruluş türü, ana sözleşmedeki bir cümle ya da sicile tescil edilmemiş bir değişiklik; yıllar sonra bir uyuşmazlığın merkezine oturabilir. Sorunların büyük bölümü, kuruluş aşamasında hiç konuşulmamış bir ihtimalden doğar.

Kuruluş ve yapı Anonim ve limited şirket kuruluşu, ana sözleşme hazırlanması, sermaye artırımı ve azaltımı, tür değiştirme, birleşme ve bölünme. Ana sözleşme çoğu zaman hazır bir örnekten alınır; oysa pay devrinin nasıl yapılacağı ve ortaklar eşit paylıysa kilitlenme hâlinde ne olacağı burada düzenlenmezse kanunun genel hükümleri devreye girer.

Ticaret sicili işlemleri Tescil ve ilan süreçleri, sicil kayıtlarındaki hataların düzeltilmesi, tescile itiraz, sicil müdürlüğü kararlarına karşı başvurular. Tescil edilmemiş bir değişiklik üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez; ortaklar arasında imzalanmış ama sicile yansımamış protokol dışarıya karşı çoğu zaman sonuç doğurmaz.

Ortaklık ilişkileri Pay devri, ortaklıktan çıkma ve çıkarılma, genel kurul ve yönetim kurulu kararlarının iptali, şirketin haklı sebeple feshi. Limited şirkette pay devri; noter onaylı devir sözleşmesinin yanında genel kurul onayını, pay defterine kaydı ve sicile tescili gerektirir. Bu halkalardan biri eksik kaldığında devrin geçerliliği tartışmalı hâle gelir.

Yönetim organının sorumluluğu Yönetim kurulu üyelerinin ve limited şirket müdürlerinin şirkete, pay sahiplerine ve alacaklılara karşı sorumluluğu; ibra kararlarının kapsamı, sorumluluk davalarında savunma, kamu borçlarından doğan şahsi takip riski.

Ticari sözleşmeler, haksız rekabet ve kıymetli evrak Bayilik, distribütörlük, franchise, tedarik ve acentelik sözleşmelerinin hazırlanması; acenteliğin sona ermesinde denkleştirme talebi; müşteri çevresinin ele geçirilmesi ve ticari sırların açıklanması gibi haksız rekabet iddiaları. Çek, bono ve poliçeden doğan uyuşmazlıklar, kambiyo senetlerine özgü takip, menfi tespit ve istirdat davaları.

Sık sorulan sorular

Genel kurul kararının iptali için ne kadar süre var? Kanuna, ana sözleşmeye veya dürüstlük kuralına aykırı kararlara karşı iptal davası, karar tarihinden itibaren üç ay içinde açılır. Süre hak düşürücüdür. Buna karşılık pay sahibinin vazgeçilmez haklarını ortadan kaldıran kararlar için ileri sürülen butlan iddiası süreye bağlı değildir.

Limited şirkette ortaklıktan nasıl çıkılır? Ana sözleşmede çıkma hakkı tanınmışsa oradaki usul uygulanır. Böyle bir hüküm yoksa ortak, haklı sebeplerin varlığını ileri sürerek mahkemeden çıkmasına karar verilmesini isteyebilir. Şirket de bir ortağı çıkarmak için mahkemeye başvurmak zorundadır. Her iki hâlde ayrılan ortağa ayrılma akçesi ödenir.

Ticari alacak davası açmadan önce arabulucuya gitmek zorunlu mu? Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat taleplerinde arabuluculuk dava şartıdır; bu aşama atlanarak açılan dava usulden reddedilir. İhtiyati haciz ve ihtiyati tedbir talepleri ise arabuluculuktan bağımsız olarak mahkemeden istenebilir.

Karşılıksız çıkan çekte ne yapılabilir? Çek, ibraz süresi içinde muhatap bankaya sunulur; karşılığı yoksa banka bunu kaydeder. Bu kayıt hem kambiyo senetlerine özgü icra takibinin hem de çek kanunundaki şikâyet yolunun dayanağıdır. Şikâyet üzerine adli para cezası ile çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı gündeme gelebilir.

Tescil talebim reddedildi, itiraz edebilir miyim? Sicil müdürlüğünün ret kararına karşı, tebliğden itibaren kısa bir süre içinde sicilin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesine başvurulabilir. Bu süre uygulamada kolayca kaçırıldığından ret yazısının tebliğ tarihi baştan not edilmelidir.

Süreler ve başvuru yolları

• Genel kurul kararının iptali: karar tarihinden itibaren üç ay. Butlan iddiası süreye bağlı değildir.
• Yönetim organı üyelerine karşı sorumluluk davası: öğrenmeden itibaren iki yıl, her hâlde beş yıl; fiil suç oluşturuyorsa ceza zamanaşımı.
• Haksız rekabet davaları: öğrenmeden itibaren bir yıl, her hâlde üç yıl.
• Kıymetli evrak: çek ve bonoya dayanan talepler kısa zamanaşımına tabidir; süre senedin türüne ve borçlunun sıfatına göre değişir.
• Görevli mahkeme: ticari davalarda asliye ticaret mahkemesi.
• Yetkili mahkeme: kural olarak davalının yerleşim yeri, şirkete karşı açılan davalarda şirket merkezi. Tacirler arasında yazılı yetki sözleşmesi varsa oradaki mahkeme kesin yetkilidir.

Ticari uyuşmazlıklarda sonuç; sözleşmenin metnine, ticari defter ve kayıtlara, yazışmalara ve bilirkişi incelemesine göre şekillenir. Hiçbir aşamada sonuç taahhüdü verilemez.