Tazminat Hukuku

Tazminat dosyalarında iki soru belirleyicidir: zarar kimin kusurundan doğdu ve zararın parasal karşılığı nasıl hesaplanıyor. İkincisi çoğu zaman ilkinden daha çok emek ister; aktüeryal hesap, bakiye ömür tablosu, maluliyet oranı ve kusur dağılımı bir araya gelmeden gerçek rakam ortaya çıkmaz.

Trafik kazaları ve sigorta başvurusu Ölümlü ve yaralamalı kazalarda destekten yoksun kalma tazminatı, sürekli iş göremezlik tazminatı, tedavi giderleri, araç değer kaybı, Sigorta Tahkim Komisyonu süreci, kusur tespitine ve kaza tespit tutanağına itiraz. Zorunlu mali sorumluluk sigortacısına karşı doğrudan dava açılabilmesi için önce şirkete yazılı başvuru yapılması ve belgelerin sunulması gerekir. Şirket kanunda öngörülen süre içinde cevap vermezse ya da talep karşılanmazsa dava veya tahkim yolu açılır; bu başvuru bir dava şartıdır.

Destekten yoksun kalma Ölenin desteğinden yoksun kalanların talebi mirasçılık sıfatından bağımsızdır: fiilen destek gören kişi mirası reddetmiş olsa dahi talepte bulunabilir. Hesapta ölenin geliri, bakiye ömrü, desteğin kimlere ve hangi oranda gittiği, eşin yeniden evlenme ihtimali ve çocukların destek göreceği süre birlikte değerlendirilir.

İş kazası ve meslek hastalığı Kusur ve maluliyet oranının belirlenmesi, iş güvenliği önlemlerinin denetlenmesi, maddi ve manevi tazminat, SGK'nın işverene açtığı rücu davalarında savunma, sürekli iş göremezlik gelirinin tazminattan indirilmesi meselesi.

Tıbbi uygulama hatası Hekimin ve sağlık kuruluşunun sorumluluğu, aydınlatılmış onamın alınıp alınmadığı, bilirkişi ve Adli Tıp raporlarının değerlendirilmesi. Hukuki yol, hizmetin nerede verildiğine göre değişir: kamu hastanesinde meydana gelen zararlarda hekime karşı doğrudan dava açılamaz, idareye karşı idari yargıda tam yargı davası açılır. Özel hastane ve muayenehane bakımından adli yargı yetkilidir ve ilişki sözleşme hükümlerine göre değerlendirilir.

Diğer haksız fiiller ve manevi tazminat Kişilik haklarına saldırı, basın ve sosyal medya yoluyla ihlal, mal varlığına verilen zararlar, yapı malikinin ve adam çalıştıranın sorumluluğu. Manevi tazminat bir zenginleşme aracı değildir; hâkim olayın ağırlığını, tarafların ekonomik ve sosyal durumunu, kusurun derecesini gözeterek hakkaniyete uygun bir miktar belirler. Bu nedenle önceden rakam öngörmek mümkün değildir.

Sık sorulan sorular

Trafik kazası tazminatında zamanaşımı kaç yıl? Haksız fiilden doğan talepler kural olarak zararın ve failin öğrenilmesinden itibaren iki yıl, her hâlde fiilden itibaren on yıl içinde ileri sürülür. Ancak kaza aynı zamanda suç oluşturuyorsa daha uzun olan ceza zamanaşımı uygulanır; ölümlü ve ağır yaralamalı kazalarda bu süre çok daha geniştir.

Araç değer kaybı nasıl talep edilir? Önce kusurlu tarafın zorunlu mali sorumluluk sigortacısına yazılı başvuru yapılır; ekspertiz raporu, kaza tespit tutanağı, ruhsat ve onarım belgeleri sunulur. Talep karşılanmazsa Sigorta Tahkim Komisyonu'na ya da mahkemeye gidilir. Değer kaybı, aracın kaza öncesi ve onarım sonrası ikinci el piyasa değeri arasındaki fark üzerinden hesaplanır.

Sigorta Tahkim Komisyonu ile mahkeme arasında fark var mı? Tahkim yolu genellikle daha kısa sürer ve karar belirli tutarların altında kesindir. Bu yola gidilebilmesi için sigorta şirketinin komisyona üye olması ve öncesinde şirkete başvurulmuş olması gerekir. Mahkeme yolu ise kanun yollarının tamamına açıktır; tercih, uyuşmazlığın tutarına ve niteliğine göre yapılır.

Kamu hastanesindeki hatalı tedavi için hekime dava açabilir miyim? Kamu görevlisi hekimin görevi sırasında verdiği zarardan dolayı doğrudan hekime dava açılamaz; dava idareye yöneltilir ve idari yargıda tam yargı davası olarak görülür. İdare, tazminatı ödedikten sonra kusurlu personele rücu edebilir. Ceza sorumluluğu bakımından suç duyurusunda bulunmak ise bundan bağımsızdır.

Kusurum varsa hiç tazminat alamaz mıyım? Zarar görenin kusuru tazminatı tamamen ortadan kaldırmaz, kural olarak indirim sebebidir. Hâkim kusur oranlarını belirleyerek tazminattan buna karşılık gelen kısmı düşer. Ancak zarar görenin ağır kusuru illiyet bağını kesecek düzeydeyse tazminata hiç hükmedilmeyebilir.

Süreler ve başvuru yolları

• Haksız fiil zamanaşımı: öğrenmeden itibaren iki yıl, her hâlde on yıl. Fiil suç oluşturuyorsa uzamış ceza zamanaşımı uygulanır.
• Sigortacıya başvuru: dava veya tahkim öncesinde yazılı başvuru zorunludur; şirketin cevap süresi kanunda belirlenmiştir.
• Sözleşmeye dayalı tazminat: özel hastane ve hekimle kurulan ilişkide genel zamanaşımı süreleri uygulanır.
• İdareye karşı tam yargı davası: eylemin öğrenilmesinden itibaren bir yıl, her hâlde beş yıl içinde idareye başvuru; ret üzerine dava süresi başlar.
• Görevli mahkeme: kusurlu sürücü ve araç işleteni bakımından asliye hukuk; sigorta şirketine karşı açılan davalarda asliye ticaret; iş kazasında iş mahkemesi; kamu sağlık hizmetinden doğan zararlarda idare mahkemesi.
• Yetkili mahkeme: haksız fiilin işlendiği yer, zararın meydana geldiği yer ya da zarar görenin yerleşim yeri mahkemesi seçimlik olarak kullanılabilir.

Tazminat dosyalarında sonuç; kusur dağılımına, maluliyet ve bilirkişi raporlarına, belgelenebilen gelir düzeyine ve mahkemenin takdirine bağlıdır. Miktar ya da sonuç konusunda taahhüt verilemez.